خوانند اعنى نبض اصحاب الدّق « 1 » ، يا نيز بكدرد ازين حال و جنان شوذ كه دير برآيذ و نبض بديد نبود باز ديكربار بديد آيذ ، اكر منقضى كردذ و بدان بر هلاك شود كويند منقضى ، و كر باز ديكربار نبض بديد آيذ اين را راجع خوانند ، و اينكه راجع بوذ آن‌جنان بوذ كى بار ديكر عظيم‌تر كردذ و بار سديكر عظيم‌تر كردذ « 2 » و بار جهارم هم عظيم‌تر كردذ تا باز بدان جاى برسذ « 3 » يا كمتر يا بيشتر و بكدرذ از مقدار نبض اوّل ، و بوذ كى جون باز كردذ بعظم اول باز كردذ بىآنك بتدريج برآيذى و اين نيز « 4 » يا همان مقدار عظم نبض اول باز كردذ يا افزون يا كم ، و بوذ كى بيش از آنك منقضى كردذ باز كردذ يكى را ذنب ثابت « 4 » خوانند اعنى اقطيقوس و ديكر را ذنب منقضى و سديكر « 5 » را ذنب راجع « 5 » ، و اين دنب سه كونه بوذ يكى را ذنب زايد خوانند و ديكر را ذنب مستوى و سديكر را ذنب ناقص . فامّا ان اختلاف كى بيك قرعه بوذ ، اين اختلاف باجزاى حركت رك بوذ جنانك بعضى از اجزاى رك سريع‌تر بوذ و بعضى معتدل بين السريع و البطى يا بعضى سريع بوذ و بعضى بطى ، و كر « 6 » اين اختلاف به دو انكشت يابذ اين كس كه همى رك بيند و ميان حركت رك وقفه‌اى بوذ ماننده سكون يا رجعتى از حركت اجزاى رك نبوذ « 7 » باز اين اختلاف شش نوع بوذ : يكى آنك اول حركت سريع « 8 » و آخر « 9 » حركت معتدل بين السريع و البطى ، و ديكر آنك اول حركت سريع بوذ و آخر حركت بطى ، و سديكر آنك اول حركت معتدل بوذ « 10 » ميان سريع و بطى « 10 » و آخر حركت سريع بوذ ، و جهارم آنك

--> ( 1 ) - ف : اصحاب دق ( 2 ) - ف : « كردذ » ندارد ( 3 ) - ف : افزوده . كه ( 4 - 4 ) - ف : تا به همان مقدار عظم اول باز كردذ يكى را ذنب تام ( 5 - 5 ) - ف : ذنب الراجع ( 6 ) - ف : و اكر ( 7 ) - ف : بپرذ م : به بوذ ( 8 ) - ب ه : بود ( 9 ) - ب ه : ظ . حركت بطى و ديكر انك اول حركت بطى بود و آخر سريع و سديكر انك اول ( 10 - 10 ) - ف : ندارد